وضوع مالیات بر ارث یکی از انواع مالیات بر دارائی است که متاسفانه بر اثر فوت یکی از اقوام نزدیک ایجاد میشود و افرادی که مشمول این مالیات میشوند ، در اکثر موارد بدلیل ناآگاهی از تکالیف قانونی ، مجبور میشوند کل اموال و دارائی به ارث رسیده را یکجا به حساب سازمان مالیاتی واریز کنند .
پس لازم است با این نوع مالیات و تکالیف قانونی آن بیشتر آشنا شوید .
مالیات بر ارث
اموال و داراییهایی که در نتیجه فوت شخص اعم از فوت واقعی یا فرضی (عدم اطلاع از شخص به مدت طولانی ) انتقال مییابد، مشمول مالیات بر ارث خواهد بود. وراث برای انجام هرگونه نقل و انتقال یا ثبت اموال و حقوق مالی به خود یا افراد دیگر و برداشت از حسابهای بانکی متوفی ، ملزم به ارائه گواهی مالیاتی مربوط می باشند.
طبقه بندی وراث
بر اساس ماده ۷۱ قانون مالیاتهای مستقیم ، وراث به سه طبقه تقسیم میشوند:
۱- وراث طبقه اول که عبارتند از: پدر، مادر، زن، شوهر، اولاد و اولادِ اولاد.
۲- وراث طبقه دوم که عبارتند از: اجداد، برادر، خواهر و اولاد آنها.
۳- وراث طبقه سوم که عبارتند از: عمو، عمه، دایی، خاله و اولاد آنها .
اموال مشمول مالیات بر ارث ، نرخ های مالیاتی و نحوه اعمال آن
بر اساس ماده ۱۷ قانون مالیاتهای مستقیم، اموال مشمول مالیات بر ارث و نرخهای مالیات بر ارث مربوط به متوفیان تاریخ ۱۳۹۵/۰۱/۰۱ و بعد از آن به شرح جدول زیر است:
سپردههای بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار ( به استثنای سهام و سهم الشرکه و حق تقدم آنها ) و سودهای متعلق به آنها و همچنیم سود سهامو سهم الشرکه تا تاریخ ثبت انتقال به نام وراث و یاپرداخت و تحویل به آنها
سه درصد (%۳)
سهام و سهم الشرکه و حق تقدم آنها
یک و نیم (۱/۵) برابر نرخهای مذکور در تبصره یک ماده ۱۴۳ و ۱۴۳ مکرر قانون مالیاتهای مستقیم* طبق مقررات مزبور، در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث
نسبت به حق الامتیاز و سایر اموال و حقوق مالیکه در بندهای مذکور به آنها تصریح نشده است ( از جمله سپرده های متوفی در بانکها و مؤسساتاعتباری غیر بانکی فاقد مجوز از بانک مرکزی)
ده درصد (۱۰%) ارزش روز تحویل یا ثبت انتقال به وراث
نسبت به انواع وسائل نقلیه موتوری ، زمینی، دریایی و هوایی
دو درصد (۲%) بهای اعلامی توسط ساازمان امور مالیاتی کشور در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث
نسبت به املاک و حق واگذاری محل
یک ونیم (۱/۵) برابر نرخهای مذکور در ماده ۵۹ ق م م ** به مأخذ ارزش معاملاتی املاک و یا به ماخذ ارزش روز حق واگذاری حسب مورد، در تاریخ ثبت انتقال به نام وراث پس از کسر مالیات بر ارثی که از آن بابت به دولت محل وقوع اموال و دارایی ها پرداخت شده است، به نرخ ده درصد (۱۰%) ارزش ماترک که مأخذ محاسبه مالیات برارث در کشور محل وقوع مال قرار گرفته است. در صورت عدم شمول مالیات بر ارث در کشور مزبور به ماخذ ارزش روز انتقال یا تحویل به نام وراث
نسبت به اموال و دارایی های متعلق به متوفای ایرانی که در خارج از کشور واقع شده است
پس از کسر مالیات بر ارثی که از آن بابت به دولت محل وقوع اموال و دارایی ها پرداخت شده است، به نرخ ده درصد (۱۰%) ارزش ماترک که مأخذ محاسبه مالیات برارث در کشور محل وقوع مال قرار گرفته است. درصورت عدم شمول مالیات بر ارث در کشور مزبور به ماخذ ارزش روز انتقال یا تحویل به نام وراث
* براساس تبصره ۱ ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم، از هر نقل وانتقال سهام و سهم الشرکه و حق تقدم سهام و سهم الشرکه شرکاء درسایرشرکتها ، مالیات مقطوعی به میزان چاار درصد۴% ارزش اسمی آنها وصول می شود . بر اساس ماده (۱۴۳ مکرر) قانون مالیات های مستقیم از هر نقل و انتقال سهام و حق تقدم سهم الشرکه اعم از ایرانی و خارجی در بورس ها یا بازارهای خارج از بورس دارای مجوز ، مالیات مقطوعی به میزان نیم درصد (۰۵% ) ارزش فروش سهام و حق تقدم سهام وصول خواهد شد.
توضیحات مهم:
*نرخ های مذکور در جدول، برای وراث طبقه اول میباشد لیکن برای وراث طبقه دوم، به نرخ معادل دو برابر و برای وراث طبقه سوم به نرخ معادل چهار برابر نرخهای مندرج در این جدول محاسبه و وصول خواهد شد.
*درصورتی که متوفی و وراث، تبعه خارجی باشند، اموال و دارایی های متوفی که در ایران واقع است، مشمول مالیات به نرخ وراث طبقه اول خواهد بود.
*در مواردی که وراث سهم خود از اموال موضوع ردیفهای۲، ۴ و ۵ جدول ذکر شده را به اشخاص ثالث یا وراث دیگر انتقال دهند، علاوه بر مالیات بر ارث مشمول مالیات نقل و انتقال، طق مقررات مربوط خواهند بود.
*در مواردی که در قانون مالیاتهای مستقیم به بانکها اشاره شده است، مقررات مربوط شامل مؤسسات اعتباری غیر بانکی که به موجب قانون یا با مجوز بانک مرکزی تأسیس شده اند، صندوق ضمانت سرمایه گذاری صنایع کوچک، صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع الکترونیک، صنایع دریایی و بیمه سرمایه گذاری فعالیتهای معدنی و صندوق حمایت از توسعه سرمایه گذاری در بخش کشاورزی نیز میشود.
*مالیات متعلق به سهام عدالت متعلق به متوفی، برای وراث طبقه اول معادل ۶% ، برای وراث طبقه دوم ۱۲% و وراث طبقه سوم ۲۴% ارزش اسمی سهام میباشد.
اموال خارج از شمول مالیات بر ارث
اموال زیر مشمول مالیات بر ارث نمیباشند:
* وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس انداز خدمت و مزایای پایان خدمت ،مطالبات مربوط به خسارت اخراج ، بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی استفاده نشده و بیمه های اجتماعی و نیز وجوه پرداختی توسط مؤسسات بیمه یا بیمه گزار و یاکارفرما از قبیل انواع بیمه های عمر و زندگی ، خسارت فوت و دیه و مانند آن حسب مورد که یکجا و یا بطور مستمر به ورثه متوفی پرداخت میشود .
* اموالی که برای سازمانها و مؤسسه های مذکور در ماده (۲) ق م م ، مورد وقف یا نذر یا حبس واقع گردد به شرط تایید سازمانها و مؤسسه های مذکور(اشخاص موضوع ماده (۲) کلیه وزارتخانه ها و دستگاه های اجرائی دولتی ).
* اثاث البیت محل سکونت متوفی
* اموالی که جزء ماترک متوفی باشد و طبق قوانین یا احکام خاص، مالکیت آنها سلب و یا به صورت بلاعوض در اختیار اشخاص موضوع ماده (۲) ق م م قرار گرفته باشد (در صورتی که برای سلب مالکیت، عوضی داده شود، ارزش آن عوض یا اموال سلب مالکیت شده هر کدام کمتر باشد، جزء اموال مشمول مالیات بر ارث محسوب خواهد شد).
نکته: وراث طبقات اول و دوم نسبت به اموال شهدای انقلاب اسلامی مشمول مالیات بار ارث نخواهند بود. احراز شهادت برای استفاده از مقررات این ماده منوط به تأیید یکی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و یا بنیاد شهید انقالاب اسلامی، حسب مورد میباشد.

اظهارنامه مالیات بر ارث
بر اساس اصلاحیه مصوب ۱۳۹۴/۰۴/۳۱ قانون مالیاتهای مستقیم، در مورد متوفیانی که تاریخ فوت آنها ۱۳۹۵/۰۱/۰۱ و بعد از آن است، به منظور کسر هزینه های کفن و دفن در حدود عرف و عادات و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی و دیون محقق متوفی از ماترک، وراث (منفرداً یا مجتمعاً) یا ولی یا امین یا قیم یا نماینده قانونی آنها موظفند ظرف مدت یکسال از تاریخ فوت متوفی، اظهارنامه ای حاوی کلیه ماترک با تعیین ارزش روز زمان فوت و تصریح مطالبات و بدهیها طبق فرم نمونه مخصوص تهیه شده توسط سازمان امور مالیاتی کشور به انضمام مدارک ذیل به اداره امور مالیاتی صلاحیت دار تسلیم نماید:
۱- رونوشت یا تصویر گواهی شده کارت ملی و شناسنامه متوفی و وراث.
۲- رونوشت یا تصویر گواهی شده اسناد مربوط به بدهی ها و مطالبات متوفی.
۳- رونوشت یا تصویر گواهی شده کلیه اوراقی که اثبات کننده حق مالکیت متوفی نسبت به اموال و حقوق مالی است.
۴- رونوشت یا تصویر گواهی شده آخرین وصیت نامه متوفی اگر وصیت نامه موجود باشد.
۵- رونوشت یا تصویر گواهی شده وکالت نامه یا قیم نامه در صورتی که اظهارنامه از طرف وکیل یا قیم یا ولی تسلیم شود.
۶- رونوشت یا تصویر گواهی فوت از مراجع ذیربط.
۷- گواهی حصر وراثت.
نکته مهم: عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی از سوی وراث یا تسلیم اظهارنامه خارج از موعد مقرر (در مورد متوفیان تاریخ ۱۳۹۵/۰۱/۰۱) موجب تعلق جریمه مالیاتی نخواهد بود. لیکن کسر هزینه های کفن و دفن ، واجبات و دیون محقق متوفی از ماترک مشمول مالیات مستلزم تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث در موعد مقرر قانونی ( ظرف یکسال از تاریخ فوت متوفی ) با رعایت سایر مقررات مربوط می باشد.
در مورد متوفیان تاریخ ۱۳۹۵/۰۱/۰۱ و بعد از آن برای صدور گواهی حصر وراثت نیازی به ارائه اظهارنامه مالیات بر ارث نبوده و مراجع قضایی بدون در نظر گرفتم تسلیم یا عدم تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث میتوانند اقدام به صدور گواهی حصر وراثت نمایند.
اداره امور مالیاتی صلاحیتدار، اداره امور مالیاتی است که آخریم اقامتگاه قانونی متوفی در محدوده آن واقع شده است. اگر متوفی در ایران مقیم نباشد، ضروری است وراث برای انجام امور مالیات بر ارث به اداره کل امور مالیاتی شمیرانات مراجعه نمایند.
نحوه رسیدگی به اظهارنامه مالیات بر ارث
برای وراثی که اظهارنامه خود را در موعد قانونی (ظر یک سال از تاریخفوت متوفی) تسلیم نمایند، ارزش اموال و دارایی ها به بهای روز زمان فوت متوفی مورد ارزیابی قرار گرفته و گواهی مربوط به ترتیب زیر صادر میشود:
در صورتی که کل ارزش روز اموال و دارایی های متوفی در زمان فوت،کمتر و یامساوی دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن باشد، اموال و داراییهای متوفی، مشمول مالیات موضوع ماده ۱۷ ق.م.م نبوده و گواهی موضوع بند (ج) ماده(۲۶) ق م م مبنی بر بلامانع بودن ثبت یا انتقال یا پرداخت یا تحویل اموال متوفی، به عنوان مراجع ذیربط صادر خواهد شد.
در مواردی که ارزش روز اموال و داراییهای متوفی در زمان فوت، بیش از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن باشد،جمع کل دیون، واجبات و هزینه ها به ترتیب از ارزش روز اموال و داراییهای مشمول مالیات بر ارث کسر و نسبت به آن بخش از اموال و دارایی ها که معادل ارزش دیون محقق متوفی، واجبات مالی وعبادی و هزینه کفن و دفن میباشد، گواهی مبنی بر بلامانع بودن ثبت یا انتقال یا پرداخت یا تحویل اموال و دارایی غیرمشمول متوفی به عنوان مراجع ذیربط صادرو مازاد ماترک، حسب مورد در زمان دریافت، انتقال و یا ثبت به مأخذ مقرر در ماده(۱۷) ق.م.م مشمول مالیات خواهد شد.
درصورتی که مؤدی در اجرای ماده(۱۷) ق.م.م نسبت به پرداخت مالیات اقدام نموده باشد و پس از رسیدگی به اظهارنامه مالیاتی مشخص شود، نسبت به کل ماترک یا بخشی از آن مشمول مالیات نمی باشد، مالیاتهای پرداختی با ارائه اسناد و مدارک مثبته، به پرداخت کننده مسترد خواهد شد.
توجه: گواهی موضوع ماده(۳۴) ق.م.م توسط اداره امور مالیاتی صلاحیت دار برای هر یک از اموال و داراییها به تفکیک و به صورت موردی و ظرف مدت یک هفته، پس از پرداخت مالیات متعلق صادر خواهد شد و الزامی به پرداخت مالیات بر ارث کلیه ماترک متوفی بطور یکجا نمیباشد.
نکته: دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه کفن و دفن ، قابل کسر از اموال و داراییهای متعلق به متوفی ایرانی که در خارج از کشور واقع شده است، نخواهد بود.
بابت اموال و داراییهای مازاد بر هزینه های کفن و دفن، واجبات و دیون محقق متوفی،در زمان تسلیم و رسیدگی اظهارنامه، مالیاتی محاسبه و دریافت نمیشود لیکن در زمان دریافت، انتقال و یا ثبت، اموال مذکور به قیمت یاارزش معاملاتی روز انتقال اارزیابی شده و مالیات متعلق تعیین و پس از پرداخت آن توسط مؤدی، گواهی مربوط برای مراجع ذیربط صادر خواهد شد.
در مورد مؤدیانی که در مهلت قانونی، نسبت به تسلیم اظهارنامه اقدام ننموده اند، ماترک متوفی در زمان دریافت، انتقال و یا ثبت، طبق مقررات ماده ۱۷ ق م م به قیمت یا ارزش معاملاتی روز انتقال ارزیابی شده و مالیات مربوط بدون کسر هزینه های کفن و دفن ، واجبات و دیون محقق متوفی، تعیین و پس از پرداخت آن توسط مؤدی، گواهی مربوط برای مراجع ذیربط، صادر خواهد شد.
حل اختلاف در مالیات بر ارث
در زمان رسیدگی به اظهارنامه مالیات بر ارث، در صورتی که در تعیین ارزش اموال و دارایی ها و بدهی های متوفی اختلافی بین اداره امور مالیاتی صلاحیت دار و مؤدیان ایجاد گردد یا در زمان انتقال اموال متوفی، چنانچه درخصوص میزان مالیات تشخیصی، بین مؤدی و اداره امور مالیاتی اختلاف باشد، با اعتراض مؤدی موضوع در مراجع حل اختلاف مالیاتی موضــــــوع ق م م قابل طرح بوده و رأی قطعی مراجع مذکور ملاک عمل قرار میگیرد.
سلام ، عضویت پویان در سایت