
« نکته بسیارمهم قبل از شروع آموزش اینکه از حساب بانکی خود به هیچ عنوان برای مصارف شرکت استفاده نکنید . اگر از شما خواسته شد برای واریز تنخواه ، شماره حساب شخصی خود را بدهید قبول نکنید ، حتی اگر به قطع همکاری برسد »
تنها راه حل موجود چیست ؟
اگر به هر دلیلی مجبور شدید از حساب بانکی خود استفاده کنید ، یک حساب بانکی جدید افتتاح کنید که هیچ گردش مالی نداشته باشد و این حساب را طی صورتجلسه کتبی برای امور تنخواه به شرکت معرفی و از مدیران تأئیدیه دریافت کنید تا هر زمان با مشکل مالیاتی مواجه شدید ، صورتجلسه را همراه مستندات و پرینت حساب به ممیز مالیاتی ارائه نمائید و ثابت کنید که تراکنش های بانکی ، درآمد شما نبوده و مربوط به عملیات تنخواه گردانی میباشد .
ادامه مطلب
هنگامی که پروژه جدیدی آغاز می شود ، موفقیت یا شکست آن به توانائی و تلاش مدیران پروژه بستگی دارد و مهمترین بخش این تلاش ، مدیریت و کنترل هزینه های پروژه است . تنخواه گردان شخصی است که مسئولیت پرداخت هزینه ها را برعهده دارد و با مراقبت از هزینه ها ، به مدیران در راه رسیدن به موفقیت و سود کمک میکند .
چرا از تنخواه گردان استفاده می شود ؟
در شرکت ها و واحدهای کسب و کار ، پرداخت هزینه های جزئی و روزمره حجم بسیار بالائی دارند که انجام آن برای مدیران یا واحد حسابداری ، بسیار وقتگیر و تقریباً غیرممکن است . به خصوص در شرکتهای پیمانکاری که محل پرداخت هزینه ها (کارگاه) از دفترمرکزی فاصله دارد .
راه حل این مشکل ، استفاده از سیستم تنخواه و تنخواه گردان است .
سیستم تنخواه گردان چیست ؟
فرآیند اختصاص مبلغ مشخصی برای پرداخت هزینه ها که تنخواه نام دارد ، به شخصی که دریافت کننده آن است و تنخواه گردان نام دارد جهت پرداخت هزینه ها .
تنخواه گردانی یک وظیفه بسیار مهم در شرکتها و واحدهای اقتصادی است ، زیرا به طور مستقیم با دریافت و پرداخت وجوه نقد در ارتباط است و اشتباه در فرآیند خرید و جمع آوری مدارک آن میتواند باعث هدر رفتن منابع مالی و به تبع آن تحمل زیان برای شرکت شود .

تنخواه چیست؟
مبلغ ثابت و مشخصی است که به فردی که به عنوان مسئول خرید و پرداخت هزینه ها منصوب شده اختصاص می یابد تا با رعایت دستورالعمل ها و بر حسب نیاز پرداخت شود .
بنابراین تنخواه ، وجه معینی است که به شخص معینی ، به صورت نقدی یا واریز به حساب ، بر اساس سقف مشخص شده ، برای انجام هزینه هائی مانند کرایه حمل ، آبدارخانه و پذیرایی ، مساعده به کارگران روزمزد ، ایاب و ذهاب و سایر هزینه های روزمره پرداخت می شود .
تنخواه گردان کیست؟
شخصی که دریافت کننده مبلغ است و وظیفه پرداخت هزینه های جزیی و مستمر را در قبال دریافت اسناد هزینه مانند فاکتور خرید ، بارنامه ، رسید پرداخت و سایر اسناد مثبته دارد تنخواه گردان نام دارد . وی موظف است در بازه زمانی معین ، مشخصات و مبالغ هزینه های پرداختی را به ترتیب تاریخ در فرم صورت هزینه خود ثبت و پس از پیوست اسناد و مدارک به واحد حسابداری تحویل نماید . حسابداری پس از کنترل و بررسی صورت هزینه ها و قبول اسناد ، در صورت تأئید مدیر مالی ، نسبت به تسویه تنخواه قبلی و شارژ مجدد آن اقدام مینماید .

قوانین مالیاتی و نکات مهم تنخواه گردان
با توجه به تبصره ۳ ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم و بخشنامه ۱۳۱/۹۶/۲۰۰ مورخ ۱۳۹۶/۱۰/۰۴ کلیه هزینه های پرداختی نقدی با مبلغ بالای ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال که از طریق سیستم بانکی انجام نشود ، از نظر مالیاتی مورد قبول نخواهد بود . این حکم به سایر هزینه هائی که از سایر طرق تسویه یا تهاتر انجام شود (پرداخت هزینه ها از حساب بانکی تنخواه گردان) قابل تسری نخواهد بود .
تفسیر بخشنامه : هر یک از فاکتورهای خرید کالا یا خدمات شرکت ها و صاحبان مشاغل که مبلغ آن از ۵ میلیون تومان بیشتر باشد ، باید مستقیماً از حساب بانکی پرداخت شده باشد و در گردش حساب بانکی قابل مشاهده و ردیابی باشد . در بند آخر بخشنامه سازمان مالیاتی با توجه به آگاهی از مشکلات سیستم تنخواه گردان ، یک استثناء گذاشته که اگر سایر هزینه ها از طریق حساب بانکی معرفی شده تنخواه گردان پرداخت شود به شرط وجود اسناد مثبته ، قابل قبول خواهد بود .
شرایط قبول هزینه های پرداختی بالای ۵ میلیون تومان از طریق تنخواه گردان
– مدارک حمل کالای خریداری شده پیوست فاکتور خرید شود .
– مبلغ تسویه صورتحساب الزاماً به حساب بانکی همنام با مهر مندرج در صورتحساب باشد . در غیر این صورت ، نامه معرفی حساب بانکی مهر شده کتباً در یافت شود .
– حساب بانکی تنخواه ، فقط جهت امور شرکت استفاده شود .
– از دریافت کننده وجه رسید ممهور به مهر و امضاء اخذ شود .
نکته: به هیچ عنوان از حساب بانکی شرکاء و سهامداران استفاده نشود .
شرح وظایف تنخواه گردان
- پیگیری به منظور ترمیم تنخواه جهت پرداخت هزینه های مورد نیاز .
- انجام هزینه مطابق دستورالعمل و خودداری از پرداخت وجوه غیرمرتبط .
- دریافت اسناد و مدارک قانونی که نشان دهنده اصالت هزینه باشد. مثل فاکتور خرید و قبض انبار و …
- دریافت رسید تحویل کالا از واحد درخواست کننده و تنظیم سند هزینه .
- تسلیم اسناد مثبته هزینه ها به امور مالی جهت رسیدگی .
- تسویه در بازه زمانی مشخص .
- ثبت هزینه ها در دفتر مربوطه و به ترتیب وقوع عملیات پرداخت .
- عدم خرید و یا ایجاد تعهد نسیه .
- امانتداری .
- رعایت کامل کلیه قوانین و مقررات تجارت و معاملات .
- واریز مبالغ پرداخت نشده به حساب شرکت در هنگام بستن حساب ها در پایان سال مالی .
- تهیه صورت مغایرت حساب تنخواه در پایان هر ماه و رفع مغایرت ها .
- تنظیم صورت جلسه تسویه و بایگانی یک نسخه از آن .
نکته : در هرماه تنخواه گردان ها باید گزارشی از پرداختی های خود به کارفرما ارائه دهند که در ادامه نمونه ای از صورتجلسه تنخواه گردان را برای آشنایی بیشتر قرار داده ایم .

دستورالعمل تنخواه گردان :
هر موسسه ای برحسب نوع فعالیت ، حجم فعالیت و قوانین مرتبط با تنخواه گردان ، دستورالعملی را تنظیم میکند که در فایل زیر نمونه ای از دستورالعمل شرکت x را قرار داده ایم .
دفتر تنخواه گردان
تنخواه گردان وظیفه دارد کلیه عملیات دریافت تنخواه و و پرداخت هزینه ها و اصلاحات احتمالی بابت عدم قبول بدهی اسناد توسط امور مالی را با توجه به ترتیب و تاریخ وقوع و شرح سند ، در دفتر تنخواه ثبت نماید. معمولا بعد از بررسی دفتر توسط امور مالی، زیر آخرین عملیات ثبت شده در دفتر، خط کشیده میشود و پایان عملیات، معین میشود.
روش ها
روش متغیر :
در این روش مبلغ تنخواه با سقف تعیین شده به حساب تنخواه گردان واریز و در دفاتر بدهکار میشود . تنخواه گردان به میزان هزینه های پرداختی از محل تنخواه ، اسناد و مدارک مثبته را به پیوست گزارش صورت هزینه خود ، تحویل امور مالی می نماید . سپس دو اقدام مهم صورت میگیرد :
۱- به میزان هزینه های پرداختی ، حساب او بستانکار
۲- به میزان هزینه های پرداختی ، شارژ مجدد و ثبت بدهکاری حساب
در نتیجه در روش متغیر (باستثناء اولین تنخواه) هزینه ها از محل تنخواه گردان تسویه میشود و میزان تنخواه بعدی متغیر بوده و بر حسب مبلغ پرداخت شده به حساب تنخواه گردان واریز میگردد .
روش ثابت:
در روش ثابت پس از پرداخت اولین تنخواه ، مانده حساب تنخواه گردان به میزان تنخواه دریافتی بدهکار و تا زمان تسویه کامل یا تغییر مبلغ تنخواه بدون گردش باقی می ماند و هزینه های انجام شده توسط تنخواه گردان با حساب بانک بسته می شود.
ثبت حسابداری :
روش ثابت
۱- واریز تنخواه به حساب
تنخواه گردان ۵۰.۰۰۰.۰۰۰
بانک ۵۰.۰۰۰.۰۰۰
۲- ثبت هزینه های پرداختی
هزینه ها …… ۴۰.۰۰۰.۰۰۰
بانک ۴۰.۰۰۰.۰۰۰
مانده حساب : ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ بدهکار است
حساب تنخواه گردان در طول فرآیند دریافت و پرداخت فاقد گردش بوده و ثابت است و امکان کنترل مانده طلب یا بدهی تنخواه وجود ندارد .
روش متغیر
تنخواه گردان ۵۰.۰۰۰.۰۰۰
بانک ۵۰.۰۰۰.۰۰۰
۲- ثبت هزینه های پرداختی
هزینه ها …… ۴۰.۰۰۰.۰۰۰
تنخواه گردان ۴۰.۰۰۰.۰۰۰
۳- شارژ مجدد
تنخواه گردان ۴۰.۰۰۰.۰۰۰
بانک ۴۰.۰۰۰.۰۰۰
مانده حساب تنخواه گردان : ۱۰.۰۰۰.۰۰۰ بدهکار است .
در این روش، حساب مرتباً گردش دارد و متغیر است ، کنترل مانده حساب آن (طلب یا بدهی ) نیز قابل مشاهده و رسیدگی می باشد .
با مقایسه هر دو روش ، استفاده از روش متغیر بسیار دقیق تر و گردش حساب تنخواه گردان به سهولت قابل پیگیری و کنترل است .
مزایای استفاده از تنخواه گردان
- تسهیل و تسریع پرداخت هزینه ها وحذف تشریفات از برخی از پرداخت ها
- کاهش حجم عملیات پرداخت نقدی و بانکی موسسه یا شرکت
- کاهش عملیات واحد حسابداری
- افزایش کنترل متمرکز وجوه نقد و نظارت بر چگونگی استفاده از آن
تفاوت تنخواه با صندوق
- صندوق شامل تمام وجوه نقد ، چک و کلیه اوراقی است که قابلیت نقدشوندگی دارند ، ولی تنخواه مبلغ محدود و معینی است که برای پرداخت هزینه های مشخص اختصاص مییابد.
- وجوه نقد صندوق نزد فردی است که مسئولیت خرید ندارد ولی تنخواه نزد مسئول خرید است .
- وجه صندوق به منظور دریافت و پرداخت های روزانه است ولی تنخواه برای محدوده زمانی خاصی استفاده می شود .
- مانده بدهکار حساب تنخواه جزء حسابهای دریافتنی است و نوعی طلب است از تنخواه گردان ولی وجوه صندوق به عنوان دارائی محسوب می شود .
بستن حساب در پایان سال مالی
مانده حساب تنخواه ، زیر مجموعه حساب دارائی های جاری و موجودی نقد و بانک است و باید در پایان سال به حساب سال بعد منتقل شده یا مبلغ باقیمانده در حساب به صندوق شرکت یا حساب بانکی شرکت واریز، صفر شده و بسته شود . در غیر این صورت ممکن است در حساب های سال بعد و حساب بانک و صندوق شرکت مغایرت ایجاد شود . برای بستن حساب تنخواه ، حالتهای زیر ممکن است:
- حالت اول: ممکن است تنخواه ، مصرف نشده باشد و هزینه ای صورت نگرفته باشد. بنابراین کل مبلغ به حساب شرکت واریز میشود و رسید آن به عنوان سند حسابداری به واحد حسابداری تحویل داده میشود .
- حالت دوم: بخشی از مبلغ هزینه شده و بخشی از آن باقی مانده است. در این حالت مبلغ باقیمانده به حساب شرکت واریز میشود و فیش آن به ضمیمه اسناد مربوط به هزینه های دیگر، به واحد حسابداری تحویل داده میشود.
- حالت سوم: اگر کل مبلغ خرج شده باشد. در این صورت فقط اسناد مربوط به هزینه ها به همراه فرم های مربوطه به حسابدرای تحویل داده میشود.
بیشتر بخوانید : چک لیست اقدامات حسابداری در پایان سال مالی
این بخش از حسابداری از ابتدا تا انتها را با یک مثال حسابداری مرتبط با تنخواه گردان به پایان میرسانیم .
۱. ۲۰۰.۰۰۰ ریال از بانک صادرات به حساب تنخواه گردان آقای رحیمی واریز شده است .

نکته : این حساب جزو دارایی های جاری حساب میشود و در دارایی های جاری افزایش حساب موجب افزایش سمت راست معادله ی حسابداری می گردد ، بنابراین افزایش موجودی تنخواه گردان درطرف بدهکار آن ثبت می گردد .
۲. ۵۰.۰۰۰ ریال بابت پرداخت هزینه تلفن دفتر مرکزی و ۳۰.۰۰۰ ریال بابت هزینه آبدار خانه دفتر مرکزی از حساب آن کسر شده است .

نکته : در پایان ماه اول مانده تنخواه آقای رحیمی ۱۲۰.۰۰۰ ریال می باشد. بنابراین در طی ماه ، ۸۰.۰۰۰ ریال وجه نقد پرداخت شده است که ایشان باید به همین میزان ، اسناد تحویل دهد.