مقدمه
در آموزش قبلی با ترازنامه و اجزای آن به طور مختصر آشنا شدیم . ترازنامه گزارشی است که وضعیت مالی واحد اقتصادی را تا تاریخ تهیه گزارش نشان می دهد . سمت راست ترازنامه دارائی های نقدی و غیر نقدی و سمت چپ بدهیها و سرمایه است که در صورت ثبت صحیح اسناد حسابداری و عدم مغایرت حسابها ، مانده هر دوطرف باید دقیقاً مبلغ برابری را نشان دهد . در ادامه ، حسابهای ترازنامه ای را به صورت کاربردی و کامل بررسی خواهیم کرد .
دارایی جاری
اولین حساب ترازنامه حساب دارایی ها است که به دو قسمت دارایی جاری و دارایی غیر جاری تقسیم می گردد ، در آموزش قبل گفتیم ، دارایی جاری وجوه نقد و سایر اقلامی که انتظار می رود در جریان عادی عملیات یک موسسه طی یکسال از تاریخ ترازنامه ، به وجه نقد تبدیل شوند ، به فروش روند یا به مصرف برسند . به طور ساده دارائیهای جاری به سرعت قابل نقد شدن هستند .
نکته : دارایـی های جـاری به ترتیب سرعت نقد شوندگی و تبدیلشدن به پول نقد ، در ترازنامه نمایش داده میشوند . هر حسابی که به پول نقد نزدیکتر باشد ارزش بیشتری در ترازنامه دارد و در اولویت قرار میگیرد .
انواع دارایی های جاری:
- وجوه نقد
- سرمایه گذاری کوتاه مدت
- حساب های دریافتنی
- اسناد دریافتنی
- موجودی کالا
- پیش پرداخت
- سایر دارایی هائی که میتوان به پول نقد تبدیل کرد
وجوه نقد چیست ؟
به موجودی نقد یا اسکناس ، موجودی حساب بانکی (سپرده های دیداری نزد بانک ها) و موسسات مالی اعم از ریالی و ارزی اطلاق می گردد .
سپرده های دیداری مبالغ موجود در حساب های بانکی است که به سادگی قابل استفاده باشد و برداشت باشد .
موجودی نقد به ۳ بخش کلی تقسیم می شود
۱-صندوق
۲-بانک
۳-تنخواه گردان
صندوق چیست ؟
اولین حساب دارایی جاری هر موسسه صندوق است . به طور کلی به وجوه نقدی که به منظور پرداخت و دریافت های روزانه در هر موسسه مورد استفاده قرار میگرد ، صندوق گفته می شود . صندوق شامل کلیه وجوه نقد ، چک ، حواله بانکی ، مسکوکات و سایر اوراقی که می توان با ارائه به بانک مبلغ و معادل ریالی آن را دریافت نمود .
ثبت حسابداری و ماهیت حساب صندوق
ماهیت آن بدهکار است ، و همچنین از آنجا که حساب صندوق جزء داراییها است ، افزایش آن بدهکار و کاهش آن بستانکار میشود .
نکته : این حساب می تواند دارای موجودی یا مانده صفر بوده که در این صورت بدهکار است ، اما مانده منفی و ماهیت بستانکار نخواهد داشت.

ثبت افزایش حساب صندوق : دریافت مبلغ۴۲۰.۰۰۰ ریال از شرکت سرو بابت کرایه حمل کالا و واریز آن به حساب صندوق موسسه

ثبت کاهش حساب صندوق : پرداخت مبلغ ۸۰.۰۰۰ ریال از صندوق موسسه بابت صورت حساب تلفن همراه آقای سعیدی

کسورات واضافات صندوق :
در پایان دوره مالی ممکن است حساب کسورات و اضافات صندوق ، مانده بدهکار و یا مانده بستانکار داشته باشد . اگر مبلغ اختلاف با اهمیت باشد ، باید بررسی لازم در این رابطه انجام و دلایل ایجاد اختلاف مشخص شود . اما اگر مابه تفاوت کم اهمیت باشد ، برای اینکار از حسابی به نام ( کسور و اضافات ) صندوق استفاده می شود.
به طور مثال اگر صندوق دار اعلام نماید مبلغ دو میلیون تومان از حساب او کسری دارد ، باید بررسی شود و دلیل کسری صندوق مشخص شود . احتمالاً مبالغی را به اشخاص پرداخت نموده که اسناد پرداختی را محاسبه نکرده یا رسیدوجه آن مفقود شده است .
بدین ترتیب که اگر صندوق کسری داشته باشد ، حساب کسر و اضافه صندوق ، بدهکار و حساب صندوق بستانکار می گردد.
و در صورتی که حساب صندوق اضافه داشته باشد ، حساب صندوق بدهکار و حساب کسر و اضافه صندوق بستانکار می گردد.
در حالت فزونی صندوق
- صندوق ***
- حساب اضافات و کسری صندوق ***
در حالت کسری صندوق
- کسر واضافه صندوق***
- صندوق ***
در پایان لازم است حسابداران علاوه بر موضوعات حسابداری ، با آئین رفتار حرفه ای صندوق دار نیز آشنا شوند چون صندوقدار باید یکی از دقیق ترین و حرفه ای ترین افراد باشد زیرا روزانه با تعداد بسیار زیاد رویداد مالی مواجه است و کمترین اشتباه باعث بروز اشتباه و ایجاد مغایرت در حساب خواهد شد .
بیشتر بخوانید : آموزش شماره ۵ . ( ثبت اسناد و رویدادهای مالی )